Baku: Mercedes nhanh nhất sau hai buổi chạy, nhưng độ tin cậy mới là câu chuyện

Chiếc Mercedes số 12 của Kimi Antonelli được đẩy ngược vào garage khi đồng hồ buổi chạy đầu tiên mới đi qua phút thứ hai mươi. Không tiếng động cơ, không tiếng turbo, chỉ còn tiếng bánh xe lăn trên nền bê tông và tiếng thở dài của hai người thợ đứng sau đuôi xe. Một hệ thống thủy lực đã bỏ cuộc, và cờ vàng ảo được bật lên ở đoạn giữa Baku City Circuit. Cách đó vài chục mét, trong garage Williams, mùi khét của dầu phanh còn đọng lại sau khi Carlos Sainz đưa chiếc xe vừa được nâng cấp trở về với phần đuôi bốc lửa.

Tôi đứng ở khu vực kỹ thuật, sổ tay mở, bút đã đặt xuống từ lâu. Nếu gạt hết những cột thời gian sang một bên, liệu thứ chúng ta vừa chứng kiến có thật sự là một cuộc đua về tốc độ?

Câu hỏi đó đi theo tôi suốt ngày thứ Sáu. Và khi ráp lại từng mảnh dữ liệu, tôi nhận ra câu trả lời không nằm ở chiếc xe nhanh nhất — nó nằm ở những chiếc xe không thể chạy hết buổi.

Baku City Circuit dài hơn sáu kilômét. Đó là đường phố, nhưng không hề giống Monaco. Đoạn thẳng ven biển cho phép xe chạm ngưỡng 340 km/h, rồi chỉ vài giây sau, tay lái phải vật lộn với khúc cua lên dốc hẹp nhất trong lịch sử giải đua. Nhiệt độ mặt đường chạm ngưỡng ba mươi độ C trong buổi trưa, và cứ mỗi vòng chạy qua, lớp cao su lại dày thêm, khiến đồng hồ đo thời gian cứ thế rút ngắn. Đó là lý do vì sao mọi so sánh vội vàng giữa người ra đường sớm và người ra đường muộn ở Baku đều phải đặt trong ngoặc.

Ngày thứ Sáu năm nay còn có một tầng nghĩa khác. Williams mang đến Baku gói nâng cấp nặng nhất kể từ đầu mùa, còn Audi thử một loạt chi tiết khí động học mới. Với những đội nằm ở giữa bảng, hai buổi chạy không phải là cuộc thi giành thời gian, mà là cuộc kiểm tra xem gói linh kiện mới có tương thích với chiếc xe cũ hay không. Kết quả thì đã rõ: Sainz phải trả giá bằng một đám cháy ở hệ thống phanh sau, còn hai chiếc Audi lặng lẽ xếp quanh vị trí mười bốn, mười lăm.

Buổi chạy thứ hai, khi nhiệt độ dịu xuống và mặt đường đã đủ chín, là lúc các đội thật sự mở hết công suất. George Russell đặt chiếc Mercedes của mình ở mức 1:43.347, và Antonelli — người vừa mất nửa buổi sáng vì sự cố thủy lực — bám theo ở 1:43.899. Một kết quả một-hai cho đội đương kim vô địch, dù chiếc xe số 12 mới chỉ hoàn thành chưa đầy hai mươi vòng trong cả ngày.

Max Verstappen đứng phía sau với 1:44.492, nhưng con số đó được thiết lập trên lốp Medium. Nếu đặt cạnh nhau trong cùng điều kiện, khoảng cách được ghi nhận quanh mức bốn phần mười giây — đủ để gọi là một lợi thế, chưa đủ để gọi là một khoảng trời. Hai chiếc Ferrari của Charles Leclerc và Lewis Hamilton nằm gần nhóm chậm hơn một giây, một con số đáng lo với một đội vốn sống bằng tốc độ một vòng.

Rồi đến McLaren, đội để lại nhiều dấu hỏi nhất. Lando Norris chỉ xếp thứ mười bốn ở buổi chạy đầu, còn Oscar Piastri mất gần trọn thời gian vì một rung động bất thường ở sàn xe. Khi chiếc xe được đưa lên cầu nâng, phần sàn đã hư hại và được cố định tạm bằng những sợi dây rút nhựa — thứ mà không ai muốn nhìn thấy trên một chiếc xe đang cạnh tranh chức vô địch. Những sợi dây rút ấy nói lên nhiều điều về một buổi chiều bị động.

Nhưng nếu chỉ đọc bảng thời gian, người ta sẽ bỏ lỡ phần lớn câu chuyện. Trong hơn ba giờ chạy, có ít nhất sáu sự cố cơ khí được ghi nhận trên khắp làn xe: hệ thống thủy lực của Antonelli, đám cháy phanh của Sainz, động cơ của Isack Hadjar — người vừa trở lại sau ba chặng nghỉ vì chấn thương cổ tay và ngay lập tức bị giới hạn số vòng chạy, động cơ dừng của Oliver Bearman, nghi ngờ rò rỉ dầu ở chiếc Aston Martin của Fernando Alonso, và một vụ va chạm mạnh của Arvid Lindblad khiến buổi chạy phải dừng bằng cờ đỏ, chiếc xe hư hại nặng ở phần đuôi.

Verstappen cũng gọi chiếc xe của mình qua bộ đàm bằng những từ không mấy dễ chịu. Không có gì lạ. Ở một đường đua đòi hỏi phanh gấp, tăng tốc tức thời và hạ nhiệt liên tục, sự mong manh luôn lộ ra sớm hơn tốc độ.

Và đây là điểm tôi muốn dừng lại lâu nhất: sau hai buổi chạy ở Baku, thứ đáng sợ nhất không nằm ở chiếc xe nhanh nhất, mà nằm ở danh sách những chiếc xe phải nằm lại trong garage.

Ở một góc khác của buổi tối, các tiêu đề đồng loạt gọi Mercedes đang có lợi thế lớn so với phần còn lại. Tôi hiểu vì sao người ta muốn viết như vậy — một kết quả một-hai luôn là chất liệu tốt. Nhưng bốn phần mười giây trong buổi chạy thứ hai chưa đủ để tạo thành một lằn ranh quyết định, nhất là khi chính buổi chạy ấy bị cắt thành nhiều đoạn vì cờ vàng ảo và cờ đỏ. Ai đã theo dõi đủ nhiều đều biết: thời gian ở Baku phụ thuộc vào việc bạn ra đường ở phút thứ hai mươi hay phút thứ bốn mươi, vào việc bạn có gặp dòng xe phía trước hay không, và vào việc bạn có phải chạy lại sau khi đã tiêu tốn một bộ lốp trong garage hay không.

Có một chi tiết nhỏ khiến tôi nghĩ mãi. Bản tin về ngày thứ Sáu này, khi đi qua một hệ thống phân loại tự động, đã bị dán nhãn bóng đá. Tất nhiên đó chỉ là lỗi của một thuật toán. Nhưng nó nhắc tôi rằng con người cũng thường đọc sự kiện qua những chiếc nhãn có sẵn: một cái tên tuổi, một kết quả một-hai, một tiêu đề lớn. Và khi chiếc nhãn sai, chúng ta có thể nhìn rất lâu vào một thứ mà vẫn không thấy nó.

Nếu tôi nhìn từ vị trí của mình — người ngồi trong khu kỹ thuật, nghe tiếng cờ lê nhiều hơn tiếng động cơ — thì tôi phải nói thẳng: Mercedes đang có tốc độ một vòng nhanh nhất ở Baku. Nhưng một cuộc đua không được quyết định bằng tốc độ thuần túy, và một chiếc xe chỉ nhanh khi nó còn chạy được. McLaren có thể đã che giấu tốc độ thật của mình sau một buổi chiều hỗn loạn; ngược lại, khoảng cách của Ferrari cũng có thể bị phóng đại bởi chế độ động cơ và lượng xăng khác nhau. Buổi chạy không nói dối, nhưng nó cũng chưa bao giờ nói hết.

Sáng thứ Bảy sẽ là lúc bản chất thật lộ ra. Buổi chạy thứ ba với bình xăng lớn sẽ trả lời câu hỏi mà hai buổi chạy vừa rồi cố tình né tránh: chiếc Mercedes này giữ được tốc độ trong bao lâu trước khi nhiệt độ và khối lượng bào mòn nó? Đêm nay, McLaren có kịp hàn lại phần sàn đúng cách không? Và liệu danh sách những chiếc xe nằm lại garage có dài thêm?

Mỗi vòng đua hoàn hảo là một khúc ca, và tôi chỉ là người chép lời. Nhưng có những khoảnh khắc thể thao không bao giờ chết, chỉ lìa xa đồng hồ — như khoảnh khắc cuối buổi chiều nay, khi cả làn pit cùng quay đầu nhìn về phía một chiếc xe không còn chạy. Khi đường đua vắng tiếng động cơ, tôi nhận ra mình may mắn vì còn có giọng nói để xoa dịu những người đang đợi. Baku dạy tôi rằng, mọi tiếng động cơ đều khát khao một vòng đua trọn vẹn.