Jorge Sánchez và khoảng lặng sau thất bại của Mexico trước Chile

Jorge Sánchez đứng giữa khu vực hỗn hợp và nói một câu mà nhiều người sẽ đọc như sự ngụy biện: điều đó là tốt khi những chuyện này xảy ra. Sau một thất bại, câu nói ấy nghe như một nghịch lý. Nhưng tôi đã ngồi đủ lâu ở những hành lang như thế, nghe đủ nhiều cầu thủ nói trong lúc còn mặc nguyên chiếc áo ướt mồ hôi, để hiểu rằng đây là lời của một người đang cố giữ phòng thay đồ khỏi sụp đổ trước khi anh ta kịp hiểu chính xác điều gì vừa xảy ra với đội bóng của mình. Khi ánh đèn tắt, trận đấu mới bắt đầu thật sự. Và với Mexico của Rafael Márquez, ánh đèn vừa mới tắt. Sánchez là hậu vệ cánh của Atlas, đội bóng Rojinegro ở Liga MX. Anh thuộc nhóm cầu thủ nội địa được triệu tập cho dịp FIFA Date này, chứ không phải nhóm đang khoác áo châu Âu. Đó là một chi tiết nhỏ nhưng đáng để ý: khi một liên đoàn chọn người phát ngôn sau thất bại, họ thường chọn người mà họ tin có thể chịu được áp lực. Sánchez đứng ra nói về một chu kỳ mới chỉ bốn trận tuổi, nơi đội bóng chưa thắng một lần nào. Bối cảnh thì không phức tạp để kể. Mexico đã khép lại kỷ nguyên của Javier Aguirre và đặt Rafael Márquez vào ghế huấn luyện viên, với kỳ vọng rằng đây là người kế nhiệm hoàn hảo. Nhưng bốn trận đầu tiên mang về hai trận hòa và hai trận thua. Đội ghi hai bàn, thủng lưới bảy bàn. Hiệu số âm năm. Trong gần sáu mươi năm, hiếm có chu kỳ nào của đội tuyển Mexico mở màn tệ đến vậy. Điều đáng chú ý nằm ở chỗ những kết quả ấy trải trên hai nhóm đối thủ hoàn toàn khác nhau. Hai trận hòa đến trước Colombia và Peru, những đội bóng Nam Mỹ thuộc CONMEBOL. Hai trận thua đến trước Mỹ, đối thủ cùng khu vực CONCACAF, và Chile. Nếu Mexico chỉ thua một kiểu đối thủ, người ta có thể đổ lỗi cho sự khắc chế chiến thuật. Nhưng khi cả đối thủ láng giềng lẫn đối thủ Nam Mỹ đều khiến họ gục ngã, vấn đề nằm sâu hơn một cuộc đối đầu cụ thể. Nó nằm ở chính cấu trúc đội bóng. Đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút, bởi có một cách đọc dễ dãi đang lan ra. Người ta nhìn vào con số bảy bàn thua và kết luận hàng thủ Mexico đang có vấn đề. Nhưng hai bàn thắng trong bốn trận mới là tín hiệu đáng lo hơn. Một đội bóng ghi trung bình nửa bàn mỗi trận không chỉ phòng ngự kém; họ đang không tạo được cơ hội, không xây được cấu trúc tấn công, không có những pha phối hợp tự động mà một tập thể mới lắp ghép cần thời gian để hình thành. Bảy bàn thua là triệu chứng. Hai bàn thắng là căn bệnh. Tôi không có dữ liệu bàn thắng kỳ vọng, không có chỉ số áp sát, không có sơ đồ chiến thuật trong tay. Và tôi sẽ không bịa ra chúng. Điều duy nhất dữ liệu thô cho phép khẳng định là: một đội bóng vừa vỡ cấu trúc tấn công vừa hở sườn phòng ngự, trong giai đoạn đầu của một chu kỳ hoàn toàn mới. Đó là chữ ký quen thuộc của sự mất tổ chức, chứ không phải dấu hiệu của một thất bại đơn lẻ. Giữa hai đường chuyền, có một thế giới mà ống kính không bắt được. Và trong thế giới ấy, câu nói của Sánchez bắt đầu có nghĩa. Anh nói rằng đội bóng cần nhận ra điều mình đang làm chưa tốt, rằng các cầu thủ phải chuẩn bị tinh thần, rằng họ phải trở về câu lạc bộ và làm tốt công việc của mình. Nghe qua, đó là những câu sáo rỗng. Nhưng đặt cạnh việc Mexico vừa có khởi đầu tệ nhất trong gần sáu mươi năm, chúng trở thành một lời thú nhận ở cấp độ cầu thủ: vấn đề nằm bên trong, có thể nhận diện được, chứ không phải do trọng tài hay vận rủi. Đây là điểm phản trực giác tôi muốn nêu. Áp lực đang dồn lên Márquez nhanh hơn tốc độ mà bốn trận đấu cho phép. Một mẫu bốn trận là quá nhỏ để kết luận về một dự án kéo dài nhiều năm. Nhưng bóng đá không vận hành theo logic thống kê; nó vận hành theo logic của câu chuyện. Và câu chuyện thì đã được viết xong từ trước khi trận đấu thứ tư kết thúc. Cái tên Márquez được tung hô như người kế nhiệm hoàn hảo, giờ đây được đặt cạnh một cột mốc lịch sử đáng xấu hổ. Sự đảo chiều từ ngợi khen sang soi xét diễn ra nhanh đến mức nó nói nhiều về truyền thông hơn là về đội bóng. Có một nghịch lý nữa. Dịp FIFA Date này không có điểm số cạnh tranh nào bị đánh đổi. Đó là điều vừa làm nhẹ hậu quả trước mắt, vừa lấy đi con đường thoát nhanh nhất khỏi áp lực: một chiến thắng ở một trận đấu có tính cạnh tranh. Không có nó, căng thẳng chỉ có thể tích tụ. Trận đấu tiếp theo của Mexico diễn ra vào giữa tháng Mười Một. Nghĩa là gần một tháng không có van xả, một tháng để những câu hỏi lớn dần lên trong im lặng. Sánchez sẽ trở về Atlas. Các đồng đội của anh sẽ trở về câu lạc bộ của họ. Và ở đó, một điều tinh tế sẽ diễn ra: sự tự tin của đội tuyển quốc gia, hoặc sự thiếu hụt nó, sẽ theo chân họ vào phòng thay đồ câu lạc bộ. Đây là kênh truyền dẫn ít được nhắc tới. Khi một cầu thủ rời đội tuyển trong tâm trạng hoang mang, phong độ ở câu lạc bộ thường phản ánh điều đó. Ngược lại, một cầu thủ tìm lại được chính mình trong màu áo câu lạc bộ có thể mang sự bình tĩnh trở lại đội tuyển. Mexico đang bước vào giai đoạn mà ranh giới giữa hai thế giới ấy trở nên mờ nhòe. Tôi không viết về bàn thắng. Tôi viết về khoảng lặng trước tiếng gào. Và khoảng lặng của Mexico lúc này nằm ở giữa tháng Mười Một, trong một trận đấu chưa diễn ra, trước một khán đài chưa mở. Một trận thắng ở đó có thể xóa đi phần lớn những gì đang được viết. Một trận thua nữa có thể biến cuộc khủng hoảng tạm thời thành một bản án. Với một dự án mới chỉ bốn trận tuổi, điều đáng sợ nhất không phải là bảng kết quả hiện tại, mà là tốc độ mà người ta đã quyết định viết xong kết cục cho nó.