Đấu kiếm nữ Singapore: tấm huy chương đồng giữ được ở nhịp cuối cùng

Có những khoảnh khắc chỉ dài bằng một nhịp thở. Ở trận tứ kết đồng đội nữ nội dung kiếm ba cạnh, khi tỷ số đứng ở 42-41, Elle Koh đứng ở vạch xuất phát, mũi kiếm hạ thấp, gót sau ghìm xuống sàn. Chị hít vào một hơi rồi ra đòn. Trọng tài ra hiệu trước khi khán đài kịp đứng dậy. Tấm huy chương đồng đầu tiên trong lịch sử đấu kiếm đồng đội nữ của Singapore đã được giữ lại ở chính nhịp ấy.

Tôi ghi lại con số đó rồi gạch một dấu hỏi bên cạnh. Bởi theo cách tôi từng theo dõi môn này, thể thức tiếp sức của đấu kiếm chạy đến 45 chạm; một trận khép lại ở 42-41 buộc tôi phải đối chiếu lại cách ghi nhận tại chỗ trước khi tin hẳn.

Bối cảnh

Ở kỳ Đại hội Thể thao châu Á lần này, đội đấu kiếm nữ Singapore bước vào nội dung kiếm ba cạnh đồng đội với tư cách hạt giống số một. Vị trí ấy cho họ quyền đi thẳng vào tứ kết, bỏ qua vòng ngoài. Nhưng vị trí ấy cũng là một lời hứa: đứng đầu thì người ta chờ đợi vàng, chứ không phải một tấm đồng.

Phía sau đội tuyển này là một quá khứ không êm đềm. Ba kỳ Đại hội liên tiếp trước đó, họ đều dừng bước đúng ở tứ kết. Không phải vì thiếu tài. Mà vì đấu kiếm đồng đội là thể thức mà người ta thắng ở những hiệp cuối.

Thể thức ấy vận hành thế này: mỗi đội có ba võ sĩ, luân phiên vào sân qua chín hiệp đấu, cộng dồn số chạm. Ai chạm đủ 45 trước thì thắng. Người vào hiệp cuối — tôi gọi là người giữ nhịp — thường phải lãnh phần khó nhất.

Nội dung kiếm ba cạnh lại càng khắc nghiệt. Đây là thứ vũ khí không có quyền ưu tiên, toàn thân đều là mục tiêu, và hai võ sĩ chạm nhau cùng lúc thì cả hai đều được tính điểm. Nói cách khác, đây là môn phòng ngự và toan tính nhất trong ba loại kiếm. Ở đó, một đội yếu hơn vẫn có thể thắng nếu biết chờ đúng nhịp.

Lõi phân tích

Và Singapore đã thắng theo đúng cách đó. Ở tứ kết, họ bị dẫn trước khá sâu, rồi lật lại ở những hiệp cuối. Tôi không có băng ghi hình trong tay, nhưng chỉ riêng việc lật ngược tình thế ở đoạn cuối trận đã cho tôi một tín hiệu rõ: đội này mạnh ở khâu kết thúc, chứ không mạnh ở khâu dẫn dắt suốt trận.

Tới bán kết, gặp đội tuyển Hàn Quốc — đương kim vô địch — đội Singapore thua 35-45. Đó là thước đo trần của họ. Họ không vượt qua được. Nhưng cái cách thể thức đồng đội của đấu kiếm được tổ chức khiến thất bại ấy không còn là mất mát: ở nội dung đồng đội, không có trận tranh huy chương đồng. Hai đội thua ở bán kết đều nhận đồng. Vậy là chỉ cần sống sót qua tứ kết, tấm huy chương đã nằm trong tay.

Tôi muốn nói thẳng điều này, bởi nó khác với cách người ta thường kể. Tấm đồng của đội Singapore là thật, nhưng một phần trong đó là cấu trúc của giải trao cho họ, không hẳn là một màn lột xác phi thường.

Nhìn rộng hơn một chút, thì bức tranh mới đáng chú ý. Cùng kỳ Đại hội, Kiria Tikanah giành bạc ở nội dung cá nhân kiếm ba cạnh, Maxine Wong giành đồng ở nội dung kiếm liễu, và giờ là đồng đồng đội kiếm ba cạnh. Ba tấm huy chương ở ba mặt trận khác nhau. Một đốm sáng lẻ loi thì dễ tắt; đây là bề dày trải ngang nhiều loại vũ khí.

Người ta nhớ bàn thắng, tôi nhớ tiếng thở dài sau khung thành. Ở đây cũng vậy: người ta sẽ nhớ tấm huy chương, còn tôi nhớ cú chạm ở hiệp cuối trận tứ kết, cái nhịp mà nếu chệch đi một phần giây thì cả câu chuyện đã khác.

Góc nhìn ngược dòng

Cách kể lột xác ngoạn mục nghe rất kêu. Nhưng nếu nhìn lại từ đầu, đội Singapore vốn là hạt giống số một. Họ được miễn vòng ngoài. Họ có chiều sâu ở nhiều nội dung. Với một đội như thế, tấm đồng đọc lên giống như một kết quả dưới kỳ vọng hơn là một bất ngờ, nếu ta lấy vị trí hạt giống làm thước đo. Nhưng nếu ta lấy lịch sử ba kỳ tứ kết liên tiếp làm thước đo, thì đây lại là một bước tiến thật.

Hai cách đọc ấy không loại trừ nhau. Chúng chỉ cho thấy người viết thể thao phải cẩn thận với tính từ. Mùa giải nào cũng có nhịp đập riêng, chỉ cần chịu khó lắng nghe.

Đội Hàn Quốc thắng bán kết bằng cách tích lũy chạm đều đặn chứ không bùng nổ. Đó là hình ảnh của một nền đấu kiếm trưởng thành: không cần những cú ra đòn chói mắt, chỉ cần mỗi hiệp nhích thêm vài chạm. Singapore chưa có nhịp đó. Họ có những nhịp cuối trận rất sắc, nhưng chưa có sự đều đặn suốt chín hiệp.

Tôi không có mặt ở nhà thi đấu. Tôi chỉ có cuốn sổ và mấy con số. Nhưng sân không khán giả, tôi vẫn nghe tiếng vỗ tay của người không bỏ cuộc — ở đây là tiếng vỗ tay cho một đội vừa thua bán kết mà vẫn đứng trên bục nhận huy chương.

Điều để lại

Điều đáng bận tâm bây giờ không nằm ở tấm huy chương. Mà ở đội hình. Ba kỳ tứ kết liên tiếp đủ để nói rằng đây là một nhóm võ sĩ đã gắn bó gần một thập kỷ. Kiria Tikanah, với tấm bạc cá nhân, đang là trụ cột phong độ. Elle Koh là người giữ nhịp ở hiệp cuối. Liệu họ còn đủ thời gian cho thêm một chu kỳ nữa?

Tôi viết chậm vì muốn nhớ thật lâu, như người giữ nhịp cho cả sân cỏ. Tấm huy chương đồng hôm nay nên được nhớ không phải vì nó lấp lánh, mà vì nó là dấu mốc đánh dấu lúc một nền đấu kiếm bắt đầu được đếm tới. Điều đáng theo dõi tiếp theo nằm ở chỗ khác: liệu khoản đầu tư cho đội tuyển này có tăng lên không, và liệu ba kỳ tứ kết kia có phải là số phận hay chỉ là một chặng đường.